Netbeheerder kan onder voorwaarden het gecontracteerd vermogen verlagen

In onze vorige blog schreven we over een fundamentele verandering per 1 juli: capaciteit op het elektriciteitsnet is vanaf die datum ook voor kleinverbruik-aansluitingen niet meer vanzelfsprekend. Dat heeft ook consequenties voor organisaties die al een grootverbruik-aansluiting hebben. Met de GOTORK-regeling kunnen netbeheerders namelijk ongebruikt gecontracteerd transportvermogen (GTV) actief verlagen. Wie meer capaciteit reserveert dan gebruikt, loopt dus het risico een deel daarvan kwijt te raken.

Wat is GOTORK?

GOTORK staat voor ‘Gebruik Op Tijd Of Raak Het Kwijt’; de Nederlandse variant van het internationale Use It or Lose It (UIOLI). De ACM heeft deze maatregel in april 2024 vastgelegd in een codebesluit. Netbeheerders krijgen de bevoegdheid om het GTV van een aangeslotene te verlagen wanneer die capaciteit structureel onbenut blijft.

Het doel is tweeledig. Ten eerste komt er ruimte vrij op het overbelaste net voor partijen die wél capaciteit nodig hebben, denk aan bedrijven die willen verduurzamen of uitbreiden. Ten tweede wordt het net efficiënter benut, wat bijdraagt aan het verminderen van netcongestie.

Wanneer mag de netbeheerder ingrijpen?

GOTORK is geen carte blanche voor de netbeheerder. Er gelden vier cumulatieve voorwaarden:

• De regeling geldt alleen voor aansluitingen op het midden-, hoog- of extrahoog-spanningsnet.
• Het moet gaan om een officieel aangewezen congestiegebied. De netbeheerder communiceert dit vooraf via onder andere de capaciteitskaart.
• Daarnaast moet er sprake zijn van substantieel onbenut GTV, bijvoorbeeld wanneer minimaal de helft van het gecontracteerde vermogen in de afgelopen twaalf maanden ongebruikt bleef.
• En er geldt een wachttermijn van minimaal één jaar. Pas als het vermogen langer dan een jaar structureel onbenut is, kan verlaging worden doorgevoerd.

Belangrijk is dat de netbeheerder eerst in overleg gaat met de aangeslotene. Die krijgt de gelegenheid om te onderbouwen dat het aangehouden GTV nodig is of binnen redelijke termijn nodig zal zijn, bijvoorbeeld vanwege geplande uitbreiding of elektrificatie. Wat niet kan worden aangetoond, kan uiteindelijk worden verlaagd. Voor vitale processen en maatschappelijke voorzieningen geldt een lagere bewijslast, maar ook zij zijn niet volledig uitgesloten van de regeling.

Voorbeeld van werkelijk vermogen vs. het contractvermogen. Screenshot uit de EnergyPortal.

Waarom dit nu relevant is

In combinatie met de wetswijziging per 1 juli ontstaat dus een dubbele druk. Aan de ene kant wordt het moeilijker om nieuwe of zwaardere aansluitingen te krijgen. Aan de andere kant kan bestaande capaciteit die je niet benut, worden afgenomen. Organisaties die ruimte reserveren ‘voor later’ zonder onderbouwing, lopen dus een concreet risico.

Dat maakt het des te belangrijker om inzicht te hebben in je werkelijke verbruik, je piekmomenten en je toekomstige capaciteitsbehoefte. Wie dat niet in beeld heeft, kan straks niet aantonen dat het aangehouden GTV noodzakelijk is.

Wat kun je doen?

De boodschap is helder: wacht niet tot de netbeheerder bij je aanklopt. Organisaties die nu al actie ondernemen, staan straks sterker. Dat begint met inzicht in je verbruik. Met onze EnergyPortal bouw je dagelijks historie op en zie je hoe het werkelijk afgenomen vermogen zich gedurende de dag verhoudt tot je contractvermogen. Op basis daarvan kun je beoordelen of je huidige GTV passend is en gericht optimaliseren. Bijvoorbeeld door pieken te verlagen, verbruik slimmer te sturen of opslag in te zetten. En als je GTV ter discussie komt te staan, heb je een onderbouwde planning nodig voor je toekomstige capaciteitsbehoefte. Wil je weten hoe je ervoor staat? Neem contact met ons op.